Tylko światło może to zrobić

Jaki był sezon, w którym staraliśmy się odnaleźć więcej światła? Gdyby chcieć podsumować ten czas jednym słowem, można by sięgnąć po pryzmat – w jego najbardziej dosłownym rozumieniu. Jeśli jednak mielibyśmy do dyspozycji kilka słów, z pewnością brzmiałyby one: „wszystko, wszędzie, naraz”. Przed Wami jedno z najdłuższych, a może i najdłuższe w historii podsumowanie sezonu – „Więcej światła”: jubileuszowego sezonu Teatru Współczesnego w Szczecinie.

Co prawda postanowiliśmy, że świętowanie naszego 50-lecia rozpiszemy na cały rok kalendarzowy, nie zamykając się w sztywnych widełkach sezonu artystycznego, nie da się jednak ukryć, że ta okrągła rocznica była dla nas głównym punktem odniesienia przez ostatnie miesiące. Nasze działania oświetlał również neon autorstwa Anny Królikiewicz „In light I trust” (który dzięki uprzejmości Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku będzie prezentowany w dużym foyer do końca grudnia). My także staraliśmy się zawierzyć światłu i szukaliśmy go w bohaterkach i bohaterach siedmiu premier, które dla Was przygotowaliśmy.

Jubileuszowe premiery, czyli co na scenie

Nieco ironicznie sezon rozpoczęła terapia rodzinna inspirowana skandynawskim mrokiem i postaciami z dramatów Henrika Ibsena – VERY IBSEN z tekstem Patrycji Kowańskiej w reżyserii Dominiki Knapik. Następnie przenieśliśmy się do czasów okołowojennych, by przyjrzeć się zmieniającej się na przestrzeni lat relacji dwóch queerowych artystek. Ta oparta na prawdziwej historii Claude Cahun i Marcel Moore opowieść – NIE CAŁUJ MNIE TERAZ z tekstem Julii Nowak w reżyserii Olgi Ciężkowskiej – debiutowała na dużej scenie w listopadzie.

W tym samym miesiącu zrealizowaliśmy pierwszą premierę w zupełnie nowej dla nas, mobilnej formule „Teatru w klasie”. POV: MASZ 12 LAT I PRZE****NE to tytuł w reżyserii Agaty Biziuk na podstawie dramatu Mariusza Gołosza, który porusza bolesny problem przemocy rówieśniczej. Dzięki muzycznej wizji Andrzeja „Webbera” Mikosza nastoletni świat udało się przenieść do audiosfery, ponieważ to kameralne przedstawienie realizujemy w formule silent disco.

W lutym na deskach dużej sceny odbyła się kolejna premiera (a właściwie prapremiera) – SZTUKA PROTESTU z tekstem i w reżyserii Michała Buszewicza. To produkcja badająca napięcie pomiędzy protestującymi a nieprotestującą resztą, a w gruncie rzeczy opowieść, w której przyglądamy się relacjom międzypokoleniowym i barierom w nawiązywaniu dialogu. Podczas tej lutowej premiery zaprosiliśmy publiczność na oficjalną galę oraz obchody jubileuszowe. Kulminacją wieczoru było wręczenie medali „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” naszym aktorkom i aktorom. Złoty Medal otrzymała Anna Januszewska, natomiast Brązowe Medale odebrali: Ewa Sobiech, Maria Dąbrowska oraz Jacek Piątkowski.

Marcowy wieczór na Scenie Nowe Sytuacje przyniósł PIĘKNY I KRÓTKI SPEKTAKL O KOMUNIKACJI w reżyserii Piotra Wawra Jr. To intrygująca próba odarcia komunikacji ze zbędnych elementów i jednocześnie zaproszenie do wspólnego karaoke z różnymi aranżacjami kultowej piosenki Depeche Mode „Enjoy the Silence”.

Listę premier zamknęły dwie majowe realizacje. Na dużej scenie rozbiliśmy namioty, a małe foyer przekształciliśmy w Gabinet Owalny. TRUMP. KRÓLEWSKI SZLAK – spektakl oparty na tekstach austriackiej noblistki Elfriede Jelinek w reżyserii Pawła Miśkiewicza i adaptacji Joanny Bednarczyk – stał się próbą zgłębienia „fenomenu” amerykańskiego prezydenta. Z kolei na Nowych Sytuacjach pojawiła się MOZAIKA, która zabrała nas w kosmiczną podróż ze szczecińskimi tematami w tle i muzyką graną na żywo (tekst: Daria Sobik, tekst i reżyseria: Eugenia Balakireva).

Ten sezon obfitował zresztą w muzyczne emocje – Teatrem Małym zawładnęło jesienne pasmo BRZMI DOBRZE. ŚPIEWANKI. Podczas tych wieczorów nasza mała scena pękała w szwach. Dla tych, którzy nie wiedzą, o co chodzi: była to okazja do wspólnego śpiewania ulubionych utworów ze spektakli Współczesnego – wszystkich tych, na których ciche nucenie w głowie dotychczas byliście skazani. Czy po wakacjach uda się spotkać na powtórkę? Stay tuned!

Wychodzenie poza ramy

Zachęcaliśmy również do porzucenia tradycyjnie rozumianej dramaturgii i działania wbrew utartym schematom. Wszystko za sprawą pierwszej edycji rezydencji dramaturgicznej RAMY DRAMY – projektu, który miał na celu zbadanie, jak szeroko można interpretować współczesną dramaturgię. W efekcie w październiku zaprosiliśmy publiczność na SMAKOWITE WYPIEKI Miłki Dziasek, czyli twórcze spotkanie między gotującymi a jedzącymi. Z kolei druga rezydencja, zaprezentowana w listopadzie przez Kamilę Kucię, przyniosła MICHAŁKI – zabawny, autobiograficzny spektakl o miłości i słodyczy wspomnień, wyrastający m.in. z epistolografii miłosnej.

Spectrum edukacji

Zrealizowaliśmy także autorski projekt edukacyjny O CO CHODZI W TYM TEATRZE, zapraszający młodzież i dorosłych do uczestnictwa w pełnym procesie powstawania sztuki. Program obejmował dwa nurty: warsztaty z pisania o teatrze, dedykowane osobom zainteresowanym krytyką teatralną, oraz zajęcia z tworzenia teatru dla tych, którzy chcieli lepiej zrozumieć proces realizacji przedstawienia i spróbować swoich sił na scenie. Finał projektu – spektakl HISTORIE Z KLATKI – był opowieścią o życiu między piętrami, do której uczestnicy warsztatów sami napisali tekst, przygotowali inscenizację i w której osobiście zagrali.

Edukacyjnie był to sezon pełen intensywnych wrażeń. Przez ostatnie miesiące nie tylko prowadziliśmy warsztaty dla grup i spotykaliśmy się w szkołach, ale tworzyliśmy też dla Was przestrzeń do pogłębionych rozmów i dyskusji o spektaklach. Organizowaliśmy również spotkania fakultetowe towarzyszące premierom – a wszystko po to, by zaprosić Was bliżej naszego teatralnego świata.

Przez cały ten czas prężnie działał także nasz wolontariat oraz międzypokoleniowa grupa Zaplecze Teatralne. Zwieńczeniem ich całorocznej, artystycznej pracy będzie pokaz spektaklu PRZEPŁYW, na który zapraszamy premierowo już 26 czerwca na deskach Teatru Małego!

Choć zbliżają się wakacje, my już zerkamy w stronę kolejnego sezonu. Ponownie weźmiemy udział w projekcie „Wspólny bilet – trzy wymiary sztuki” w partnerstwie z Ośrodkiem Teatralnym Kana i Trafostacją Sztuki. Jesienią po raz kolejny będziemy częścią ogólnopolskiego Festiwalu Kultury Bez Barier, co stanie się idealnym momentem na rozwinięcie naszych stałych działań dostępnościowych – w nowym sezonie będziemy zapraszać Was na minimum jeden dostępny spektakl w miesiącu. 

Film i teatr

Co działo się jeszcze? Kręciliśmy film! JUBILEUSZ w reżyserii Cezarego Orłowskiego to krótkometrażowa, impresyjna podróż przez 50 lat historii naszego teatru – utkanej z pamięci, obrazów i głosów, które przez pół wieku budowały tę scenę. Co ciekawe, przewodnikiem po tym świecie jest robotyczny pies. Tytuł filmu nawiązuje także do pierwszej sztuki wystawionej na naszych deskach 50 lat temu – 13 marca 1976 roku – czyli spektaklu „Jubileusz” w reżyserii Edwarda Redlińskiego. Film zaprezentowaliśmy w kinie Pionier podczas Weekendu z 23. Festiwalem Millennium Docs Against Gravity, a wkrótce pokażemy go także w naszych mediach społecznościowych (zalecamy czujność!).

Nie jest tajemnicą, że od wspomnianego 1976 roku nasz teatr mieści się w lokalizacji tymczasowej. I być może nic nie dzieje się bez przyczyny, bo to właśnie 13 marca poznaliśmy zwycięski projekt w Międzynarodowym Konkursie Architektonicznym na nową siedzibę Teatru Współczesnego. Spośród 140 nadesłanych prac wygrała koncepcja warszawskiej pracowni SAAW. „Jest to dla mnie coś niesamowitego, że w tak trudnym czasie, w czasie upadku wartości i tego, co ważne, my w Szczecinie budujemy teatr. Mówimy, że sztuka jest ważna” – podsumował dyrektor naczelny, Mirosław Gawęda.

58. MFT KONTRAPUNKT

Jakby tego było mało, właśnie w tym sezonie przypadła 58. edycja Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego KONTRAPUNKT (odbywającego się w formule biennale). Mieliśmy więc ogrom pracy, ale i wielką satysfakcję. Pod wspólnym hasłem „Sprawa osobista” do Międzynarodowego Konkursu Formy zaprosiliśmy osiem zespołów z Polski i zagranicy. Po raz kolejny towarzyszyło nam wspaniałe, interdyscyplinarne jury (tym razem w składzie: Agata Biziuk, Joanna Krakowska, Marta Nowak, Jan Simon i Tomasz Raczek). Ostatecznie zdecydowało ono o przyznaniu Grand Prix festiwalu spektaklowi Mariny Otero FUCK ME. Jak się okazało, podobnego zdania była kontrapunktowa publiczność, która również nagrodziła tę produkcję.

Łącznie, wespół z Teatrem Lalek Pleciuga, zaprezentowaliśmy 25 spektakli i zorganizowaliśmy ponad 40 wydarzeń towarzyszących przy pełnych widowniach. „Szczecin żył teatrem, żył rozmową o teatrze i było to wspaniałe. Liczę na to, że kolejna odsłona, nad którą już niedługo zaczniemy się pochylać, przyniesie nam jeszcze więcej zaskoczeń, wrażeń i spełnienia” – mówił dyrektor artystyczny, Michał Buszewicz. Prace nad kolejną edycją Kontrapunktu rozpoczniemy już w przyszłym sezonie, a spotkamy się ponownie wiosną 2028 roku!

Na koniec o festiwalach

Wiemy, że TL;DR, ale działo się naprawdę sporo, więc nie przedłużając – na koniec galop przez konkursy i wyjazdy festiwalowe!

„Dom niespokojnej starości” Michała Buszewicza gościł w Zabrzu na XXIII Festiwalu Rzeczywistość Przedstawiona, na 7. Kieleckim Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym, a także na 18. Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym Boska Komedia (dodatkowo tekst dramatu znalazł się w półfinale Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej!).

„Paprykarz szczeciński” Michała Kmiecika w reżyserii Marcina Libera zaprezentował swoje muzyczne puszki podczas 46. Przeglądu Piosenki Aktorskiej. Spektakl znalazł się też w finale 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej (gala finałowa już za kilka dni!), a za jego tekst Michał Kmiecik został laureatem Aurory – Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy.

„Edukację seksualną” Michała Buszewicza zagraliśmy podczas 40. Dni Sztuki Współczesnej w Białymstoku, a „Very Ibsen” pojechał do Torunia na 30. MFT KONTAKT. Niebawem spektakl wyruszy w trasę po kraju jako jeden ze zwycięzców programu Teatr Polska, organizowanego przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie.

Dodatkowo tegoroczny plebiscyt teatralny Bursztynowy Pierścień przyniósł nagrodę naszemu aktorowi Kacprowi Kujawie, który otrzymał Srebrną Ostrogę dla obiecującego, młodego artysty. Z kolei specjalną statuetką Bursztynowego Pierścienia została wyróżniona Anna Januszewska – aktorkę uhonorowano za wiele wybitnych ról na scenie Teatru Współczesnego oraz istotny wkład artystyczny w kształtowanie i budowanie prestiżu szczecińskiej sceny.

Na koniec wisienka na torcie: wystartowaliśmy z próbami do projektu, który realizujemy w koprodukcji z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim. Spektakl ten został wyłoniony w konkursie o Nowego Yoricka. Przedstawienie w formule „work in progress” wyreżyseruje Aniela Płudowska, a efekty tych działań pokażemy na 30. Międzynarodowym Festiwalu Szekspirowskim.

Podziękowania

Droga Drużyno Teatralna – zawsze powtarzamy, że teatr to ludzie. Nasza mała, wyjątkowa społeczność. Dziękujemy wszystkim zespołom tworzącym nasz teatr i mocno ściskamy za kolejny sezon wspólnej pracy! To był wymagający rok, który kosztował nas wiele trudu, ale i piękny dowód na siłę wspólnego działania. Bez każdej i każdego z Was ten sezon po prostu by się nie wydarzył.

Drogie Widzki i Widzowie, Przyjaciele i Przyjaciółki teatru! Dziękujemy za to, że współtworzycie z nami już pięćdziesiąt lat historii. Mamy apetyt na co najmniej kolejne pięćdziesiąt! Przed nami mnóstwo okazji do spotkań i snucia kolejnych scenicznych opowieści. Ten teatr jest Wasz, bo my jesteśmy dla Was.

Wypoczywajcie! Widzimy się we wrześniu!

zespół Współczesnego