The Art of Protest

„Michałowi Buszewiczowi udała się niełatwa sztuka: zrealizował spektakl o protestach ekologicznych, nie poruszając przy tym tematów niszczenia środowiska naturalnego, ocieplenia klimatu czy szóstego masowego wymierania gatunków. (…) Twórca (…) unika moralizowania: niczego nie wymusza na swoich widzach ani do niczego ich nie zobowiązuje. Nie ma ambicji poruszania ludzkich sumień czy modelowania naszych zachowań. Jego najnowsze przedstawienie nie jest radykalne – wręcz przeciwnie, może się przyczyniać do łagodzenia sądów i opinii dotyczących ludzkich postaw. Nawet jeśli nie podzielamy poglądów jego bohaterek i bohaterów czy nie rozumiemy ich decyzji, ‘Sztuka protestu’ portretuje ich z łagodną pobłażliwością”.

„Choć wydaje się oczywiste, po której stronie sporu toczącego się na scenie biją serca jego twórców, to sednem ‘Sztuki protestu’ nie jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, kto ma w nim rację. Raczej – jak mówić o zmianach klimatu, żeby być wysłuchanym, co jest trudne, zwłaszcza kiedy pokolenie Zetek kieruje swoje uzasadnione skądinąd pretensje pod adresem generacji boomerów”. (…) Buszewicz zadaje w ‘Sztuce protestu’ także inne pytania, w tym o odpowiedzialność i robi to bardzo w swoim stylu, czyli bez patosu, z delikatnym przymrużeniem oka, które jednak nie mąci tkwiącej w samym sednie powagi’”. 

„Tę zastanawiającą mikropowieść Buszewicz rozpisuje na kolejne, pozornie pozbawione bezpośredniego związku sytuacje – historie miejskich decydentów ‘wkurwiających’ społeczeństwo rowerowymi ścieżkami, opowieści o przerwanych koncertach i oblanych farbą pomnikach, wreszcie wyznania tych aktywnie walczących o zdrowie Ziemi oraz tych o takiej walce tylko fantazjujących. Z tego kolażu wyczytamy naprawdę wiele: jest tu o konformizmie i koniunkturalizmie generacji X, jest o zaciętości zetek, o kapitalistycznych przekrętach i lewicowych fantazjach; o niepamięci, zapomnieniu i wygodnym (prze)milczeniu. Buszewicz, jak ma to w zwyczaju, unika ostrości i radykalnych ocen. Traktuje swoje postaci z czułością, jest to jednak inny rodzaj ciepła niż ten, który pamiętamy choćby z ‘Domu niespokojnej starości’, pierwszego przedstawienia, które reżyser zrealizował w szczecińskim teatrze po objęciu w nim dyrekcji. ‘Każdy zrobiłby to lepiej’ – słyszymy w inicjalnych fragmentach ‘Sztuki protestu’ i ten wyrzut staje się rodzajem paraliżującej klątwy. Dotyka ona wszystkich bez wyjątku.”

„Jednocześnie ani oni, ani zaangażowani młodzi aktywiści nie zostają sprowadzeni do roli postaci śmiesznych czy całkowicie skompromitowanych – Buszewicz okazuje się twórcą zbyt empatycznym, by pozwolić sobie na tak oceniające przedstawienie konfliktu. Podobnie jak w wielu innych swoich realizacjach, (…) kwestie polityczne omawia przez pryzmat indywidualnych historii, a nie uogólnionych, abstrakcyjnych idei. Dzięki temu udaje mu się zazwyczaj uniknąć patosu i dydaktyzmu; zamiast tego pomaga widowni dostrzec w postaciach – często odmiennych od nas – ludzi, z którymi na różnych poziomach można się utożsamić. Jednocześnie rozmontowuje jednoznaczne podziały i proste kategoryzacje, podkreślając znaczenie uwzględniania perspektyw innych niż własna.”

„Spektakl opowiada o starciach młodych aktywistów ze starszym pokoleniem, ale w miejsce ostrego konfliktu pojawiają się fantazja jako wentyl i śmiech jako narzędzie rozbrajania powagi. Buszewicz nie pierwszy raz stosuje dramaturgię, która odsłania groteskową naturę realnych sporów. Ze spraw naprawdę poważnych można się tu pośmiać i nie jest to ucieczka, ale alternatywny sposób patrzenia. (…) To nie jest spektakl o tym, kto ma rację w swoich metodach. To spektakl o tym, jak bardzo brakuje nam wspólnego języka innego niż przekrzykiwanie się oraz zrozumienia wspólnego interesu”.

„Mocna opowieść o aktywizmie ekologicznym, która ani przez moment nie przestaje być spektaklem i nie zamienia się w manifest czy deklarację. Buszewiczowi bardzo sugestywnie udaje się pokazać ważne sprawy: dylematy środowiska aktywistycznego i hejt, który je spotyka, silny konflikt pokoleniowy, zakłamanie polityków. Tworzy sceny porywające, jak np. śpiewanie ‘We Are The World’ z rowerami stacjonarnymi w tle, ale i mocno poruszające, jak monolog Marii Wójtowicz: jej postać przepracowuje dylematy aktywistki i bada napięcie między protestem a performancem”.